Geçen ay test ettiğimiz bir prototipte ilginç bir şey oldu.
Kullanıcı üç seans boyunca aynı şeyi sormaya devam ediyordu: "Geçen seferki dosyayı hatırlıyor musun?" Hayır, hatırlamıyordu. Her seans sıfırdan başlıyordu. Kullanıcı yeniden anlatıyordu. Sabırla. Ama yüzündeki ifade üçüncü seferinde değişmişti.
Bu, tasarım probleminin ta kendisi.
Şu an ürünlerin büyük çoğunluğu stateless çalışıyor. Her oturum yeni başlangıç. Önceki konuşma yok, önceki tercih yok, önceki bağlam yok. Bu mimari zorunluluktan değil, tasarım anlayışından kaynaklanıyordu: "AI bir araç. Araçlar hatırlamaz."
Bu anlayış değişiyor. Hızla.
Mem0, Zep, Supermemory ve onlarca benzer platform şu anda aynı şeyi inşa ediyor: AI için kalıcı hafıza katmanı. Hacker News'te bu hafta en çok tartışılan konulardan biriydi. "What changes when AI memory stops being ephemeral?" — 400'ü aşkın yorum. Cevap basit gibi görünüyor: AI hafızaya sahip olunca daha iyi olur. Aslında çok daha karmaşık.
Klinik yazılım yazan biri olarak bunu farklı görüyorum.
DentalBulut'ta bir hasta kaydına bakın. Her hasta karşılaşmasında ne birikmesi gerektiğini zaten tanımlamışız: tanılar, tedaviler, ödemeler, notlar. Bunlar kayıtlara giriyor. Bu aslında bir hafıza sistemi.
Ama bir AI katmanı eklendiğinde farklı bir şey oluyor. Sistem sadece veritabanına bakarak "İşte geçmiş verileriniz" demiyor. Bağlamı öğreniyor. "Bu hasta son randevusunu iki kez iptal etti" veya "Bu hekim küçük adımlarla ilerlemeyi seviyor" gibi kalıplar ortaya çıkıyor. Bunlar hiçbir veritabanı sütununa yazılmamış bilgiler.
Ve bu, PM olarak yeni bir tasarım sorusu doğuruyor: Ne hatırlanmalı? Nasıl? Kim için?
Şimdiye kadar "onboarding" dediğimiz şey bir bilgi toplama ritüeliydi. Kullanıcıdan istiyorduk: "Hangi araçları kullanıyorsunuz? Ekip büyüklüğünüz nedir?" Sonra bu bilgiyi profil olarak saklıyorduk. Bir kez. Güncellenmeden.
Hafızalı AI'da onboarding fikri değişiyor. Sistem kullanıcıyı gözlemleyerek öğreniyor. Sormak yerine çıkarım yapıyor. Kullanım kolaylığı artıyor — ama PM yeni bir sorunla yüzleşiyor:
Kullanıcı ne zaman fark eder ki sistem onu "biliyor"?
Bunu iyi yaparsan: "Vay be, bu uygulama beni gerçekten anlıyor." Kötü yaparsan: "Bu uygulama benim hakkımda her şeyi biliyor. Ürkütücü."
Bu çizgi ince. Ve nereye çizileceğine PM karar verecek.
Microsoft güvenlik araştırmacıları Şubat 2026'da ilginç bir şey yayınladı. Bazı firmalar, AI asistanlarının hafızasına gizli talimatlar enjekte ediyordu. Kullanıcı bir web sayfasını ziyaret ediyordu, o sayfadaki görünmez metin AI'ın hafızasına yazılıyordu. Sonraki sorgularda AI bu "hatıraları" kullanıyordu — kullanıcı farkında olmadan.
Hafıza yeni bir güvenlik yüzeyi oluşturuyor. PM olarak artık sadece "bu özellik ne yapıyor" sorusunu değil, "bu hafıza nasıl kötüye kullanılabilir" sorusunu da sormak zorundayız.
Yeni bir sorumluluk katmanı.
En kritik tasarım kararı şu:
Kullanıcı hafızayı yönetebilmeli.
"Bunu unut" bir özellik değil, temel bir hak olmalı. Kullanıcı sistemin ne hatırladığını görebilmeli, silebilmeli, düzenleyebilmeli. Bunu "advanced settings" altına gömen ürünler kullanıcı güvenini kaybedecek.
Şeffaflık ve kontrol — bu iki şey olmadan hafızalı AI kullanıcı için değer değil, tehdit olarak algılanıyor.
Şu an ölçtüğümüz metrikler hâlâ session odaklı: session sayısı, session süresi, session başına eylem.
Ama hafızalı AI'da asıl ölçülmesi gereken şey session değil, ilişki.
Kullanıcı bu ürünle kaç haftadır etkileşimde? Sistem ne kadar bağlam biriktirdi? Kullanıcı sisteme "sıfırlamak" için ne zaman ihtiyaç duydu — ve neden?
Bu soruları henüz sormuyoruz. Sormaya başlamak gerekiyor.
Stateless'tan stateful'a geçiş teknik bir karar değil. Bir ürün kararı.
Ne hatırlanır, nasıl hatırlanır, kullanıcı bunu nasıl görür ve kontrol eder — bunlar artık backlog'da bir feature değil, ürünün temel mimarisi. Bu mimariyi tasarlamak PM'in işi.
Çoğu PM bunu henüz yapmıyor. Bence yapmaları gerekiyor.