Geçen hafta bir AI user research aracının demo videosunu izledim.
1.000 sentetik kullanıcı oluşturuyorsunuz. Her birine bir profil veriyorsunuz — yaş, meslek, bağlam, hedef. Sonra onlara ürünü "kullandırıyorsunuz." Sistem ne yapacaklarını simüle ediyor, nerede takıldıklarını, neyi sevip neyi sevmediklerini raporluyor.
Gerçekten etkileyiciydi.
Ve beni biraz endişelendirdi.
Bağlamı vereyim.
Medibulut'ta kullanıcı araştırması yapmak her zaman zordu. Diş hekimleri hasta arasında zaman bulamıyor. Diyetisyenler randevuya yetişmeye çalışıyor. "15 dakika konuşabilir miyiz?" sorusu genellikle "belki" ile bitiyor, sonra o da "olmadı" oluyor.
Yani bir AI sistemi bana "sana 1.000 sanal diş hekimi verebilirim, istediğinde konuş" dediğinde — anlıyorum neden cazip görünüyor. Gerçekten anlıyorum.
Ama.
Gerçek bir kullanıcıyla yaptığım en değerli konuşmalar, "bunu kullanıyor musunuz?" diye sorduğumda "evet, ama aslında şöyle kullanıyorum" dediği anlarda oldu.
Beklentilerim dışında bir şey. Tasarladığım akışa uymayan bir kullanım. Klavye kısayolu bulmuş, menüye hiç girmiyor. Ya da tam tersi — en temel işlevi bile fark etmemiş, başka bir yoldan çözüm üretmiş.
İkisi de bilmek istediğim şeyler. Ve ikisini de bir simülasyon bana veremez.
Çünkü sentetik kullanıcı, bilinen olanı simüle ediyor. Neyi test etmek istediğimi bilirsem — o hipotezi sınayabilir sistem. Ama bilmediğim şeyi keşfetmek için insan gerekiyor.
AI user research araçlarının iyi olduğu şeyler var. Bunları küçümsemiyorum.
Büyük hacimli anket verisi veya müşteri yorumu var mı? AI sentezi gerçekten işe yarıyor. 500 destek talebini okuyamazsınız — AI okur, örüntü çıkarır. Mevcut bir akışı test etmek istiyorsunuz, hipoteziniz netse? Sentetik kullanıcı iyi bir ön eleme yapabilir, zaten açık olan sorunları erken gösteriyor.
Bu araçlar gerçek araştırmanın rakibi değil. Filtresi.
Ama bazı ekipler bunu rakip olarak kullanmaya başladı. "Kullanıcı görüşmesine gerek yok, AI research yaptık" diyor.
Bu tehlikeli.
DentalBulut'ta bir özellik çıkardık — ağız içi fotoğraf karşılaştırma. Teoride mükemmeldi. Hekim hastaya "bakın, 3 ay önce böyleydi, şimdi böyle" diyebilecekti. Vizüel, ikna edici, kliniklerin çok istediğini düşündüğümüz bir şey.
Pilot sırasında bir hekim "bunu kullanmıyorum" dedi. Neden? "Hastaya ekranı döndürmek tuhaf hissettiriyor. Doktor-hasta ilişkisini bozuyor."
O cümleyi hiçbir sentetik kullanıcı bana söyleyemezdi. Çünkü o hissi araştırma tasarımına dahil etmemizi bilemedik ki. Adını koyamadığımız bir şeydi.
Şöyle bir kural koydum kendime.
Neyi build etmeyeceğimi anlamak için gerçek kullanıcı. Neyi nasıl build edeceğimi optimize etmek için AI yardımcı olabilir.
Birincisi keşif. İkincisi doğrulama. Ve bu ikisi aynı şey değil.
Keşifte hız kazanmak — mümkün. Ama keşfi atlayıp doğrulamaya geçmek, bilmediğini sandığımız şeyleri asla öğrenmemek demek.
AI araçları araştırma sürecini hızlandırıyor. Ama araştırma kararlarını tamamen onlara devretmek farklı bir şey. Ve hangisinin hangisi olduğunu karıştırmamak, PM olarak hâlâ en önemli yargı kararlarından biri.
Belki de şu an daha önemli hale geliyor. Çünkü her yerde "AI research yaptık" deniyor, ve kimse sormak istemiyor: "Ama neyi keşfetmeye çalışıyordunuz?"